Tuesday, October 28, 2014

తెలుగు భాగవత తేనె సోనలు – 10.1-1707-మ. - వ్రతముల్

10.1-1707-మ.
వ్రతముల్ దేవ గురు ద్విజన్మ బుధసేవల్ దానధర్మాదులున్
గతజన్మంబుల నీశ్వరున్ హరి జగత్కళ్యాణుఁ గాంక్షించి చే
సితి నేనిన్ వసుదేవనందనుఁడు నా చిత్తేశుఁ డౌఁ గాక ని
ర్జితు లై పోదురుగాక సంగరములోఁ జేదీశముఖ్యాధముల్.
          పూర్వజన్మలలో నేను కనుక సర్వలోకాధీశుడు, సర్వలోకశుభ ప్రదాయుడు నైన గోవిందుడిని పతిగా కావాలని నోములు నోచి ఉంటే; దేవతలకు, గురువులకు, విప్రులకు, జ్ఞానులకు సేవలొనర్చి ఉంటే; దానధర్మాది పుణ్యకార్యాలు ఆచరించి ఉంటే; వసుదేవుని కుమారుడైన శ్రీకృష్ణుడు నాకు ప్రాణేశ్వరుడౌ గాక. శిశుపాలుడు మున్నగు నీచులు అందరు యుద్ధంలో పరాజితు లైపోవు గాక.
రుక్మిణి కృష్ణునికి పంపిన సందేశంలోని చక్కటి పద్యాలలో ఒకటిది.
10.1-1707-ma.
vratamul daeva guru dvijanma budhasaeval daanadharmaadulun
gatajanmaMbula neeSvarun hari jagatkaLyaaNu@M gaaMkshiMchi chae
siti naenin vasudaevanaMdanu@MDu naa chittaeSu@M Dau@M gaaka ni
rjitu lai pOdurugaaka saMgaramulO@M jaedeeSamukhyaadhamul.
          వ్రతముల్ = నోములు; దేవ = దేవతలను; గురు = పెద్దలను; ద్విజన్మ = విప్రులను; బుధ = ఙ్ఞానులను; సేవల్ = కొలచుటలు; దాన = దానము లిచ్చుటలు; ధర్మ = దర్మాచరణములు; ఆదులున్ = మున్నగు వానిని; గత = పూర్వ; జన్మంబులన్ = జన్మములలో; ఈశ్వరున్ = సర్వము నేలువానిని; హరిన్ = విష్ణమూర్తిని; జగత్ = లోకమునకు; కల్యాణున్ = మేలు చేయువానిని; కాంక్షించి = కావాలని, కోరి; చేసితినేనిన్ = చేసినచో; వసుదేవనందనుడు = కృష్ణుడు {వసుదేవ నందనుడు - వసుదేవుని కొడుకు, కృష్ణుడు}; నా = నా యొక్క; చిత్తేశుడు = భర్త {చిత్తేశుడు - మనసునకు ప్రభువు, భర్త}; ఔగాక = అగును గాక; నిర్జితులు = ఓడిపోయిన వారు; ఐపోదురుగాక = అయ్యెదరు గాక; సంగరము = యుద్దము; లోన్ = అందు; చేదీశ = శిశుపాలుడు {చేదీశుడు - చేది దేశపు ప్రభువు, శిశుపాలుడు}; ముఖ్య = మొదలగు; అధముల్ = నీచులు.

~~~|సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు|~~~

Monday, October 27, 2014

తెలుగుభాగవత తెనెసోనలు 10.1-307-క. - బాలురకుఁ బాలు లేవని

10.1-307-క.
బాలురకుఁ బాలు లే వని
బాలింతలు మొఱలుపెట్టఁ బకపక నగి యీ
బాలుం డాలము చేయుచు
నాలకుఁ గ్రేపులను విడిచె నంభోజాక్షీ!
            గోపికలు బాలకృష్ణుని అల్లరి యశోదకు ఇలా పిర్యాదు చేస్తున్నారు. కమలలాంటి కన్నులున్న తల్లీ. అసలే పిల్లలకి తాగటానికి పాలు సరిపోటం లేదని పసిపిల్లల తల్లులు గోలపెడుతుంటే, నీ కొడుకు పకపక నవ్వుతూ, వెక్కిరిస్తూ ఆవులకు లేగదూడల తాళ్ళువిప్పి వదిలేస్తున్నాడు చూడమ్మ.
            జ్ఞానముచే కలిగిన దృష్టి కలామె అంభోజాక్షి. గోపికలు అంటే ముముక్షువులు. బాలు రంటే అజ్ఞానులు. బాలింతలు అంటే వారిని పోషించే జ్ఞానప్రదాతలు. వారు అజ్ఞానులకి సరిపడినంత మోక్షం అనే పాలు అందటం లేదని తపిస్తున్నారట. ఎందుకంటే, బలం అంటే శక్తికి కారణభూతుడైన ఈ బాలుడు వేదాలు అనే ఆవులకి మోక్షాపేక్ష గల వారందరిని వదిలేస్తున్నా డట.
10.1-307-ka.
baalurakuM~ baalu lE vani
baaliMtalu moRralupeTTaM~ bakapaka nagi yee
baaluM Daalamu chEyuchu
naalakuM~ grEpulanu viDiche naMbhOjaakShee!
            బాలురకుఁ బాలు లేవని - బాలురు = పిల్లల; కున్ = కి; పాలు = తాగుటకు పాలు; లేవు = లేవు; అని = అని; బాలింతలు = పసిబిడ్డల తల్లులు; మొఱలుపెట్టఁ బకపక - మొఱలుపెట్టన్ = మొత్తుకొనగా; పకపక = పకపక అని; నగి = నవ్వి; యీ - ఈ = ఈ; బాలుం డాలము - బాలుండు = పిల్లవాడు; ఆలమున్ = అల్లరిపెట్టుట, పరిహాసము; చేయుచు నాలకుఁ గ్రేపులను - చేయుచున్ = చేస్తూ; ఆల = ఆవుల; కున్ = కు; క్రేపులను = దూడలను; విడిచె నంభోజాక్షీ - విడిచెన్ = వదలిపెట్టెను; అంభోజాక్షీ = సుందరీ {అంబోజాక్షి – నీటిలో పుట్టిన పద్మాల్లాంటి కన్ను లున్నామె, స్త్రీ}.
||సర్వేజనా సుఖినోభవంతు||


Sunday, October 26, 2014

తెలుగు భాగవత తేనె సోనలు – 10.1-665-సీ. - ఘనయమనానదీ

10.1-665-సీ.
ఘన యమునానదీ కల్లోల ఘోషంబు;
 సరసమృదంగఘోషంబు గాఁగ
సాధుబృందావనచరచంచరీక గా;
 నంబు గాయక సుగానంబు గాఁగ
కలహంస సారస కమనీయమంజు శ;
 బ్దంబులు తాళశబ్దములు గాఁగ
దివినుండి వీక్షించు దివిజ గంధర్వాది;
 జనులు సభాసీనజనులు గాఁగ
తే.
పద్మరాగాది రత్నప్రభాసమాన
మహితకాళియ ఫణిఫణామండపమున
నళినలోచన విఖ్యాత నర్తకుండు
నిత్యనైపుణమునఁ బేర్చి నృత్య మాడె.
          ఆ మహానది యమునలో కదిలే తరంగాల ధ్వనులు, చక్కటి మృదంగ వాయిద్యంలా పలుకుతుండగా; ఆ బృందావనంలో తిరుగాడే తుమ్మెదల మధుర సంగీతం, గాయకుల సొంపైన గానంలా వినబడుతుండగా; కలహంసలు సారస పక్షులు చేస్తున్న శ్రావ్యమైన శబ్దాలు, మంజుల తాళధ్వనుల అందాలు సంతరించుకోగా; ఆకాశం నుండి చూస్తున్న దేవతలు గంధర్వులు మున్నగు వారంతా సభాసీనులైన ప్రేక్షకులై యుండగా; కెంపులు మొదలైన నవరత్నాల ప్రకాశంతో తులతూగే ఆ కాళియుని పాముపడగలనే విశాల మండపం మీద బాలకృష్ణుడు అనే కలువల వంటి కన్నులు గల ప్రఖ్యాత నర్తకుడు ఎక్కి బహుళ నైపుణ్యముల అతిశయాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ నాట్యం చేశాడు.
పరమాద్భుతమైన ఈ రత్నగుళికలాంటి ఈ పద్యం వింటుంటే “పద్మరాగాది” వద్దకు వచ్చే సరికి మన కిట్టయ్య చేసే కాళియమర్థనం కళ్ళకుకట్టినట్టు కనబడుతు ఉంటుంది.
10.1-665-see.
ghana yamunaanadee kallOla ghOShaMbu;
 sarasamRidaMgaghOShaMbu gaa@Mga
saadhubRiMdaavanacharachaMchareeka gaa;
 naMbu gaayaka sugaanaMbu gaa@Mga
kalahaMsa saarasa kamaneeyamaMju sha;
 bdaMbulu taaLashabdamulu gaa@Mga
divinuMDi veekShiMchu divija gaMdharvaadi;
 janulu sabhaaseenajanulu gaa@Mga
tE.
padmaraagaadi ratnaprabhaasamaana
mahitakaaLiya phaNiphaNaamaMDapamuna
naLinalOchana vikhyaata nartakuMDu
nityanaipuNamuna@M bErchi nRitya maaDe.
          ఘన = గొప్ప; యమునా = యమున అనెడి; నదీ = నదియొక్క; కల్లోల = పెద్దఅలల; ఘోషంబు = పెద్దధ్వని; సరస = రసయుక్తమైన; మృదంగ = మద్దెల; ఘోషంబు = ధ్వని; కాగ = అగుతుండగ; సాధు = చక్కని; బృందావన = బృందావనము నందు; చర = మెలగెడి; చంచరీక = తుమ్మెదల; గానంబు = పాట; గాయక = గాయకుల; సు = మంచి; గానంబున్ = పాటలు; కాగన్ = అగుచుండగ; కలహంస = కలహంసల; సారస = బెగ్గురుపక్షుల; కమనీయ = మనోజ్ఞ మైన; మంజు = ఇంపైన; శబ్దంబులు = ధ్వనులు; తాళ = పక్కతాళము వేయు వారి; శబ్దములు = ధ్వనులు; కాగన్ = అగుచుండగ; దివి = ఆకాశము; నుండి = నుండి; వీక్షించు = చూచెడి; దివిజ = దేవతలు; గంధర్వ = గంధర్వులు; ఆది = మొదలైన; జనులు = ప్రజలు; సభ = సభ యందు; ఆసీన = కూర్చున్న; జనులు = వారు; కాగన్ = అగుచుండగ; | పద్మరాగ = కెంపులు; ఆది = మొదలైన; రత్న = రత్నములచేత; ప్రభాసమాన = మిక్కలి వెలుగుచున్న; మహిత = గొప్ప; కాళియ = కాళియుడు అనెడి; ఫణి = పాము; ఫణా = పడగ లనెడి; మండపమునన్ = వేదికపైన; నళినలోచన = పద్మాక్షుడు, కృష్ణుడు; విఖ్యాత = ప్రసిద్ధుడైన; నర్తకుండు = నృత్యము చేయువాడు; నిత్య = శాశ్వత మైన; నైపుణమునన్ = నేర్పుచేత; పేర్చి = అతిశయించి; నృత్యము = నాట్యములు; ఆడెన్ = చేసెను.
http://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=10.1&Ghatta=83
~~~|సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు|~~~