రుక్మిణీకల్యాణం – ప్రాణేశ నీమంజుభాషలు

33- సీ.

ప్రాణేశ! నీ మంజు భాషలు వినలేని

          కర్ణరంధ్రంబుల కలిమి యేల?

పురుషరత్నమ! నీవు భోగింపఁగాలేని

          తనులతవలని సౌందర్య మేల?

భువనమోహన! నిన్నుఁ బొడగానఁగా లేని

          చక్షురింద్రియముల సత్వ మేల?

దయిత! నీ యధరామృతం బానఁగాలేని

          జిహ్వకు ఫలరససిద్ధి యేల?

ఆ.

నీరజాతనయన! నీ వనమాలికా

గంధ మబ్బ దేని ఘ్రాణ మేల?

ధన్యచరిత! నీకు దాస్యంబుజేయని

జన్మ మేల? యెన్ని జన్మములకు.”

          శ్రీకృష్ణ! నీ మనోఙ్ఞమైన పలుకులు వినలేని చెవులు ఎందుకు దండగ. పురుషోత్తమ! నీవు భోగించని వంటికి అంద మెందుకు దండగ. ప్రాణేశా! నిన్ను చూడలేని కళ్ళకి చూపెందుకు దండగ. ప్రభూ! నీ అధరామృతం అందని నాలుకకు రుచెందుకు దండుగ. పద్మాక్షా! నీ మెడలోని పూలహారం వాసన చూడలేని ముక్కు ఎందుకు దండగ. మహాత్మా! కృష్ణభగవాన్! ఎన్నిజన్మలకైనా నీ సేవచేయలేని దండగమారి జన్మ ఎందుకు. నాకు వద్దు.”

33- see.

praaNEsha! nee maMju bhaaShalu vinalEni

          karNaraMdhraMbula kalimi yEla?

puruSharatnama! neevu bhOgiMpaM~gaalEni

          tanulatavalani sauMdarya mEla?

bhuvanamOhana! ninnuM~ boDagaanaM~gaa lEni

          chakShuriMdriyamula satva mEla?

dayita! nee yadharaamRitaM baanaM~gaalEni

          jihvaku phalarasasiddhi yEla?

aa.

neerajaatanayana! nee vanamaalikaa

gaMdha mabba dEni ghraaNa mEla?

dhanyacharita! neeku daasyaMbujEyani

janma mEla? yenni janmamulaku.”

          ప్రాణేశా = నా పాణమునకు ప్రభువా; నీ = నీ యొక్క; మంజు = మృదువైన; భాషలున్ = మాటలు; వినలేని = వినజాలని; కర్ణరంధ్రంబుల = చెవులు అనెడివి; కలిమి = ఉండి; ఏలన్ = ఎందుకు; పురుష = పురుషులలో; రత్నమ = శ్రేష్ఠుడా; నీవున్ = నీవు; భోగింపగా = రమించుట; లేని = లేనట్టి; తను = దేహ మనెడి; లత = తీగ; వలని = అందలి; సౌందర్యము = అందము; ఏలన్ = ఎందుకు; భువన = ఎల్ల లోకములను; మోహన = మోహింప జేయువాడ; నిన్నున్ = నిన్ను; పొడగానగాలేని = చూడజాలని; చక్షురింద్రియముల = కళ్ళకున్; సత్వము = పటుత్వము; ఏలన్ = ఎందుకు; దయిత = ప్రియా; నీ = నీ యొక్క; అధరామృతంబున్ = పెదవుల తీయదనమును; పానగాలేని = ఆస్వాదించజాలని; జిహ్వ = నాలుక; కున్ = కు; ఫల = పండ్లను; రస = రుచిచూచుట; సిద్ధి = లభించుట; ఏలన్ = ఎందుకు.

          నీరజాతనయన = పద్మాక్షుడా, కృష్ణా; నీ = నీ యొక్క; వనమాలికా = పూల చిగుళ్ల మాల యొక్క; గంధము = సువాసన; అబ్బదేని = లభింపజాలని; ఘ్రాణము = ముక్కు; ఏలన్ = ఎందుకు; ధన్య = కృతార్థమైన; చరిత = నడవడి కలవాడా; నీ = నీ; కున్ = కు; దాస్యంబు = సేవ; చేయని = చేయజాలని; జన్మము = జీవించుట; ఏలన్ = ఎందుకు; ఎన్ని = ఎన్ని; జన్మములకు = జన్మలెత్తినను {జన్మలెత్తు - పునర్జన్మలు పొందుట}.

http://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=10.1&Ghatta=204

: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :

రుక్మిణీకల్యాణం – ఘను లాత్మీయ

32- మ.

ఘను లాత్మీయ తమోనివృత్తికొఱకై గౌరీశుమర్యాద నె

వ్వని పాదాంబుజతోయమందు మునుఁగన్ వాంఛింతు రే నట్టి నీ

యనుకంపన్ విలసింపనేని వ్రతచర్యన్ నూఱు జన్మంబులున్

నినుఁ జింతించుచుఁ బ్రాణముల్ విడిచెదన్ నిక్కంబు ప్రాణేశ్వరా!

          జీవితేశ్వరా! నాథా! పార్వతీపతి పరాత్పరుని పాదపద్మాల యందు ప్రభవించిన పవిత్ర గంగాజలాలలో ఓలలాడుతుంటాడు.  మహాత్ములు అజ్ఞాన రాహిత్యం కోరి, పరమేశ్వరుని వలెనే, ఆ పరాత్పరుని గంగాజలాలలో ఓలలాడాలని కోరుతుంటారు. అటువంటి తీర్థపాదుడ వైన నీ యనుగ్రహాన్ని అందుకొని మనలేని ఎడల, బ్రహ్మచర్యదీక్షా వ్రతనిష్ఠ వహించి వంద జన్మలు కలిగినా సరే, నీవే నా పతివి కావాలని నిన్నే ధ్యానిస్తూ, తప్పక నా ప్రాణాలు నీకే అర్పిస్తాను.

  రుక్మిణీ సందేశంలోని సుమథురమైన పద్యరాజం యిది.  భాగవతమే మహా మహిమాన్వితం, అందులో రుక్మిణీ కల్యాణం మహత్వం ఎవరికైనా చెప్పతరమా. – ఆత్మేశ్వరా! పరమాత్మా! ఆత్మజ్ఞాన సంపన్నులు కూడ తమ హృదయాలలోని అవశిష్ఠ అజ్ఞానాంధకార నివారణ కోసం సాత్వికగుణం అభివృద్ధి చేసి తమోగుణం గ్రసించే బ్రహ్మవేత్త లాగ ఏ పరబ్రహ్మ అనే పవిత్ర జ్ఞాన గంగలో లయం కావాలని కోరతారో అట్టి పరబ్రహ్మతో ఈ జన్మలో ఉపరతి జెందలేనిచో ఎన్ని జన్మ లైనా పట్టుబట్టి విడువ కుండా మళ్ళీ మళ్ళీ మరణించే దాకా తపిస్తూనే ఉంటాను అంటున్నది రుక్మిణి అనే జీవాత్మ.

32- ma.

ghanu laatmeeya tamOnivRittikoRrakai gaureeshumaryaada ne

vvani paadaaMbujatOyamaMdu munuM~gan vaaMchhiMtu rE naTTi nee

yanukaMpan vilasiMpanEni vratacharyan nooRru janmaMbulun

ninuM~ jiMtiMchuchuM~ braaNamul viDichedan nikkaMbu praaNEshvaraa!

          ఘనులు = గొప్పవారు; ఆత్మీయ = తమ యొక్క; తమః = అఙ్ఞానమును; నివృత్తి = తొలగించుకొనెడి; వృత్తిన్ = ఉపాయము; కొఱకు = కోసము; ఐ = అయ్యి; గౌరీశు = శివుని {గౌరీశుడు - గౌరి యొక్క ప్రభువు, శివుడు}; మర్యాదన్ = వలెనే; ఎవ్వని = ఎవరి యొక్క; పాద = పాదము లనెడి; అంబుజ = పద్మముల; తోయము = తీర్థము; అందున్ = అందు; మునుగన్ = స్నానముచేయవలె నని; వాంఛింతురు = కోరుదురో; ఏనున్ = నేను కూడ; అట్టి = అటువంటి; నీ = నీ యొక్క; అనుకంపన్ = దయచేత; విలసింపనేని = మేలగకపోతే; వ్రత = వ్రతదీక్ష; చర్యన్ = వంటి కార్యముగా; నూఱు = వంద (100); జన్మంబులున్ = రాబోవు జన్మములులో; నినున్ = నిన్ను; చింతించుచున్ = తలచుచు; ప్రాణముల్ విడిచెదన్ = చనిపోయెదను; నిక్కంబు = ఇది తథ్యము; ప్రాణేశ్వరా = నా పాణమునకు ప్రభువా.

http://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=10.1&Ghatta=204&Padyam=1710

: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :

రుక్మిణీకల్యాణం – లోపలి సౌధంబులోన

31- సీ.

లోపలి సౌధంబులోన వర్తింపఁగాఁ

          దేవచ్చునే నిన్నుఁ దెత్తునేని

గావలివారలఁ గల బంధువులఁ జంపి

          కాని తేరా దని కమలనయన!

భావించెదేని యుపాయంబు చెప్పెద

          నాలింపు కులదేవయాత్రఁ జేసి

నగరంబు వెలువడి నగజాతకును మ్రొక్కఁ

          బెండ్లికి మునుపడఁ బెండ్లికూఁతుఁ

తే.

నెలమి మావారు పంపుదు రేను నట్లు

పురము వెలువడి యేతెంచి భూతనాథు

సతికి మ్రొక్కంగ నీవు నా సమయమందు

వచ్చి గొనిపొమ్ము నన్ను నవార్యచరిత!

          ఓ కమలాల వంటి కన్నులున్న కన్నయ్యా! “నీవు కన్యాంతఃపురంలో ఉంటావు కదా రుక్మిణీ ! నిన్ను ఎలా తీసుకుపోవాలి. అలా తీసుకెళ్ళాలంటే కాపలావాళ్ళను, అప్పు డక్కడ యున్న బంధుజనాలను చంపాల్సివస్తుంది కదా” అని నీవు అనుకుంటే, దీనికి యొక యుపాయం మనవిచేస్తాను. చిత్తగించు. పెళ్ళికి ముందు మా వారు పెళ్ళికూతురును మా యిలవేల్పు మంగళగౌరిని మొక్కడానికి పంపిస్తారు. నేను కూడ అలాగే నగరి వెలువడి మొక్కుచెల్లించడానికి ఊరి వెలుపల యున్న దుర్గగుడికి బయలుదేరి వస్తాను. అడ్డగింపరాని నడవడిక కలవాడా! కృష్ణా! ఆ సమయానికి దారికి అడ్డంగా వచ్చి నన్ను నిరాటంకంగా తీసుకొనిపో!

31- see.

lOpali saudhaMbulOna vartiMpaM~gaaM~

          dEvachchunE ninnuM~ dettunEni

gaavalivaaralaM~ gala baMdhuvulaM~ jaMpi

          kaani tEraa dani kamalanayana!

bhaaviMchedEni yupaayaMbu cheppeda

          naaliMpu kuladEvayaatraM~ jEsi

nagaraMbu veluvaDi nagajaatakunu mrokkaM~

          beMDliki munupaDaM~ beMDlikooM~tuM~

tE.

nelami maavaaru paMpudu rEnu naTlu

puramu veluvaDi yEteMchi bhootanaathu

satiki mrokkaMga neevu naa samayamaMdu

vachchi gonipommu nannu navaaryacharita!

          లోపలి = లోపలికి ఉన్న; సౌధంబు = అంతఃపురము; లోనన్ = అందు; వర్తింపంగా = తిరుగుచుండగా; తేవచ్చునే = తీసుకురాగలమా; నిన్నున్ = నిన్ను; తెత్తునేని = తీసుకొచ్చినను; కావలివారలన్ = కాపలాదారులను; కల = అక్కడున్న; బంధువులన్ = చుట్టములను; చంపి = సంహరించి; కాని = కాని; తేరాదు = తీసుకురాలేము; అని = అని; కమలనయన = పద్మాక్షుడా, కృష్ణా; భావించెదేని = తలచెడి పక్షమున; ఉపాయంబు = సుళువు మార్గమును; చెప్పెదన్ = తెలిపెదను; ఆలింపు = వినుము; కులదేవ = ఇలవేల్పుని కొలుచుట కైన; యాత్ర = ప్రయాణము; చేసి = అయ్యి; నగరంబు = అంతఃపురము; వెలువడి = బయలుదేరి; నగజాత = పార్వతీదేవి; కును = కి; మ్రొక్కన్ = పూజించుటకు; పెండ్లి = వివాహమున; కిన్ = కు; మునుపడన్ = ముందుగా; పెండ్లికూతున్ = పెళ్ళికూతురును; ఎలమి = ప్రీతితో.

           మావారు = మావాళ్ళు; పంపుదురు = పంపించెదరు; ఏనున్ = నేను కూడ; అట్లు = ఆ విధముగనే; పురము = అంతఃపురము; వెలువడి = బయలుదేరి; ఏతెంచి = వచ్చి; భూతనాథుసతి = పార్వతీదేవి {భూతనాథుసతి - భూతనాథు (శివు)ని సతి, పార్వతి}; కిన్ = కి; మ్రొక్కగన్ = పూజించుచుండగా; నీవున్ = నీవు; ఆ = ఆ యొక్క; సమయము = సమయము; అందున్ = అందు; వచ్చి = చేరవచ్చి; కొనిపొమ్ము = తీసుకెళ్ళుము; నన్నున్ = నన్ను; అవార్యచరిత = నివారింపరాని వర్తన గలవాడా.

http://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=10.1&Ghatta=204

: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :