Tuesday, February 9, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - ప్రజ్ఞావంతులు

7-258-శా.
ప్రజ్ఞావంతులు లోకపాలకులు శుంద్ధ్వేషు లయ్యున్ మదీ
యాజ్ఞాభంగము చేయ నోడుదురు రోషాపాంగదృష్టిన్ వివే
 జ్ఞానచ్యుత మై జగత్త్రితయముం గంపించు నీ విట్టిచో
నాజ్ఞోల్లంఘన మెట్లు చేసితివి? సాహంకారతన్ దుర్మతీ!
టీకా:
          ప్రజ్ఞావంతులు = శక్తియుక్తులుగలిగిన; లోకపాలకులు = ఇంద్రుడు మొదలగువారు; శుంభత్ = వృద్ధినొందుతున్న; ద్వేషులు = పగగలవారు; అయ్యున్ = అయినప్పటికిని; మదీయ = నా యొక్క; ఆజ్ఞన్ = ఆజ్ఞను; భంగము = దాటుట; చేయన్ = చేయుటకు; ఓడుదురు = బెదరెదరు; రోష = రోషముతో; అపాంగ = కడకంటి; దృష్టిన్ = చూపువలన; వివేక = మంచి చెడ్డలనెరిగెడి; జ్ఞాన = తెలివి; చ్యుతము = జారినది; ఐ = అయ్యి; జగత్త్రితయమున్ = ముల్లోకములు {ముల్లోకములు - భూలోకము స్వర్గలోకము పాతాళలోకము}; కంపించున్ = వణకిపోవును; నీవు = నీవు; ఇట్టిచోన్ = ఇలాంటిపరిస్థితిలో; ఆజ్ఞన్ = ఆజ్ఞను; ఉల్లంఘనమున్ = దాటుట; ఎట్లు = ఎలా; చేసితివి = చేసితివి; సాహంకారతన్ = పొగరుబోతుతనముతో; దుర్మతీ = చెడ్డబుద్ధిగలవాడా.
భావము:
            దుర్బుద్ధీ! మహా ప్రతాపవంతులు అయిన దిక్పాలకులు, నా మీద ఎంత ద్వేషం పెంచుకుంటున్నా కూడా, నా మాట జవదాటటానికి బెదురుతారు; నేను కోపంతో కడకంట చూసానంచే చాలు, ముల్లోకాలూ వివేక, విఙ్ఞానాలు కోల్పోయి అల్లకల్లోలం అవుతాయి; అలాంటిది, అహంకారంతో నువ్వు నా ఆఙ్ఞను ఎలా ధిక్కరిస్తున్నావు?
७-२५८-शा.
प्रज्ञावंतुलु लोकपालकुलु शुंभद्ध्वेषु लय्युन् मदी
याज्ञाभंगमु चेय नोडुदुरु रोषापांगदृष्टिन् विवे
क ज्ञानच्युत मै जगत्त्रितयमुं गंपिंचु नी विट्टिचो
नाज्ञोल्लंघन मेट्लु चसितिवि? साहंकारतन् दुर्मती!
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Monday, February 8, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - అస్మదీయం బగు

7-257-సీ.
"స్మదీయం బగు నాదేశమునఁ గానిమిక్కిలి రవి మింట మెఱయ వెఱచు
న్ని కాలములందు నుకూలుఁడై కాని; విద్వేషి యై గాలి వీవ వెఱచు
త్ప్రతాపానల మందీకృతార్చి యైవిచ్చలవిడి నగ్ని వెలుఁగ వెఱచు
తిశాత యైన నా యాజ్ఞ నుల్లంఘించిమనుండు ప్రాణులఁ జంప వెఱచు;
7-257.1-తే.
నింద్రుఁ డౌదల నా మ్రోల నెత్త వెఱచుమర కిన్నర గంధర్వ క్ష విహగ
నాగ విద్యాధరావళి నాకు వెఱచునేల వెఱువవు పలువ! నీ కేది దిక్కు.
టీకా:
          అస్మదీయంబు = నాది; అగు = అయిన; ఆదేశమునన్ = ఆజ్ఞచేత; కాని = తప్పించి; మిక్కిలి = అధికముగా; రవి = సూర్యుడు; మింటన్ = ఆకాశమున; మెఱయన్ = ప్రకాశించుటకు; వెఱచున్ = బెదురును; అన్ని = అన్ని; కాలములు = ఋతువుల; అందున్ = లోను; అనుకూలుండు = అనుకూలముగానుండువాడు; = అయ్యి; కాని = తప్పించి; విద్వేషి = అహితుడు; ఐ = అయ్యి; గాలి = వాయువు; వీవన్ = వీచుటకు; వెఱచున్ = బెదురును; మత్ = నా యొక్క; ప్రతాప = పరాక్రమము యనెడి; అనల = అగ్నిచే; మందీకృత = మందగింపబడినవాడు; ఐ = అయ్యి; విచ్చలవిడిన్ = తన యిచ్చానుసారము; అగ్ని = అగ్ని; వెలుగన్ = మండుటకు; వెఱచున్ = బెదరును; అతి = మిక్కిలి; శాత = తీవ్రమైనది; ఐన = అయిన; నా = నా యొక్క; ఆజ్ఞన్ = ఆజ్ఞను; ఉల్లంఘించి = అతిక్రమించి; శమనుండు = యముడు {శమనుండు - పాపములను శమింప చేయువాడు, యముడు}; ప్రాణులన్ = జీవులను; చంపన్ = సంహరించుటకు; వెఱచున్ = బెదరును; ఇంద్రుడు = ఇంద్రుడు; ఔదల = తలను. 
          నా = నా యొక్క; మ్రోలన్ = ఎదుట; ఎత్తన్ = ఎత్తుటకు; వెఱచున్ = బెదరును; అమర = దేవతల; కిన్నర = కిన్నరల; గంధర్వ = గంధర్వుల; యక్ష = యక్షుల; విహగ = పక్షుల; నాగ = సర్పముల; విద్యాధరా = విద్యాధరుల; ఆవళి = సమూహములు; వెఱచున్ = బెదరును; ఏల = ఎందుకు; వేఱవవు = బెదరవు; పలువ = దుర్జనుడా; నీ = నీ; కున్ = కు; ఏది = ఎక్కడ ఉన్నది; దిక్కు = రక్షించెడి ప్రాపు.
భావము:
            ఓ దుష్టుడా! నా ఆఙ్ఞ లేకుండా ఆకాశంలో ఆదిత్యుడు కూడా గట్టిగా ప్రకాశించడానికి బెదురుతాడు; వాయువు కూడా అన్ని కాలాలలోనూ అనుకూలంగానే వీస్తాడు తప్పించి అహితుడుగా వీచటానికి భయపడతాడు; అగ్నిహోత్రుడు కూడా దేదీప్యమానమైన నా ప్రతాపం ముందు మందంగా వెలుగుతాడు తప్పించి, ఇష్టానుసారం చెరలేగి మండటానికి భయపడతాడు; పాపులను శిక్షించే యముడు కూడా బహు తీక్షణమైన నా ఆఙ్ఞను కాదని ప్రాణుల ప్రాణాలు తీయటానికి వెరుస్తాడు; ఇంద్రుడికి కూడా నా ముందు తల యెత్తే ధైర్యం లేదు; దేవతలైనా, కిన్నరులైనా, యక్షులైనా, పక్షులైనా, నాగులైనా, గంధర్వులైనా, విద్యాధరులైనా, నేనంటే భయపడి పారిపోవలసిందే; అలాంటిది నువ్వు ఇంత కూడా లేవు. నేనంటే నీకు భయం ఎందుకు లేదు? ఇక్కడ నీకు దిక్కు ఎవరు? ఎవరి అండచూసుకుని ఇంత మిడిసిపడి పోతున్నావు?
७-२५७-सी.
"अस्मदीयं बगु नादशमुनँ गानि; मिक्किलि रवि मिंट मेर्रय वेर्रचु;
नन्नि कालमुलंदु ननुकूलुँडै कानि; विद्वेषि यै गालि वीव वेर्रचु;
मत्प्रतापानल मंदीकृतार्चि यै; विच्चलविडि नग्नि वेलुँग वेर्रचु;
नतिशात यैन ना याज्ञ नुल्लंघिंचि; शमनुंडु प्राणुलँ जंप वेर्रचु;
७-२५७.१-ते.
निंद्रुँ डौदल ना म्रोल नेत्त वेर्रचु; नमर किन्नर गंधर्व यक्ष विहग
नाग विद्याधरावळि नाकु वेर्रचु; नेल वेर्रुववु पलुव! नी केदि दिक्कु.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Sunday, February 7, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - సూనున్

7-256-శా.
సూనున్ శాంతగుణ ప్రధాను నతి సంశుద్ధాంచిత జ్ఞాను న
జ్ఞానారణ్య కృశాను నంజలిపుటీ సంభ్రాజమానున్ సదా
శ్రీనారాయణ పాదపద్మయుగళీ చింతామృతాస్వాద నా
ధీనున్ ధిక్కరణంబుజేసి పలికెన్ దేవాహితుం డుగ్రతన్.
టీకా:
సూనున్ = పుత్రుని; శాంతగుణ = శాంతగుణములు; ప్రధానున్ = ముఖ్యముగాగలవానిని; అతి = మిక్కిలి; సంశుద్ధ = పరిశుద్ధమైన; అంచిత = పూజనీయమైన; జ్ఞానున్ = జ్ఞానముగలవానిని; అజ్ఞాన = అజ్ఞానము యనెడి; అరణ్య = అరణ్యమునకు; కృశానున్ = చిచ్చువంటివానిని; అంజలిపుటీ = ప్రణామాంజలిచే; సంభ్రాజమానున్ = ప్రకాశించువానిని; సదా = ఎల్లప్పుడును; శ్రీనారాయణ = శ్రీహరి యొక్క; పాద = పాదములు యనెడి; పద్మ = పద్మముల; యుగళీ = జంట యెడల; చింతా = ధ్యానము యనెడి; అమృత = అమృతమును; ఆస్వాదన = స్వీకరించుటయందు; అధీనున్ = లోనైనవానిని; ధిక్కరణంబు = తిరస్కారము; చేసి = చేసి; పలికెన్ = పలికెను; దేవాహితుండు = హిరణ్యకశిపుడు {దేవాహితుడు - దేవతలకు అహితుడు (శత్రువు), హిరణ్యకశిపుడు}; ఉగ్రతన్ = క్రూరత్వముతో.
భావము:
            ఆ ప్రహ్లాదుడు మహాశాంతమూర్తి, గొప్ప గుణవంతుడూ; బహు పరిశుద్ధమైన ఙ్ఞానం అనే సంపదకు గనిలాంటి వాడు; అఙ్ఞానం అనే అరణ్యానికి అగ్నిలాంటివాడు; నిరంతరం చేతులు జోడించి మనసులో పరంధాముని పాదపద్మాలనే ధ్యానిస్తూ ఉండేవాడు; అటువంటి సకల సద్గుణ సంశీలుడిని కన్న కొడుకును ధిక్కరించి, కోపించి; విబుధవిరోధి యైన హిరణ్యకశిపుడు ఇలా విరుచుకుపడ్డాడు.
७-२५६-शा.
सूनुन् शांतगुण प्रधानु नति संशुद्धांचित ज्ञानु न
ज्ञानारण्य कृशानु नंजलिपुटी संभ्राजमानुन् सदा
श्रीनारायण पादपद्मयुगळी चिंतामृतास्वाद ना
धीनुन् धिक्करणंबुजेसि पलिकेन् देवाहितुं डुग्रतन्.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Saturday, February 6, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - అని యిట్లు గురుసుతుండు

7-255-వ.
అని యిట్లు గురుసుతుండు చెప్పినఁ గొడుకువలని విరోధవ్యవహారంబులు గర్ణరంధ్రంబుల ఖడ్గప్రహారంబు లయి సోఁకిన; బిట్టు మిట్టిపడి పాదాహతంబైన భుజంగంబు భంగిఁ బవనప్రేరితంబైన దవానలంబు చందంబున దండతాడితం బయిన కంఠీరవంబుకైవడి భీషణ రోషరసావేశ జాజ్వాల్యమాన చిత్తుండును బుత్రసంహారోద్యోగాయత్తుండును గంపమాన గాత్రుండును నరుణీకృత నేత్రుండును నై కొడుకును రప్పించి సమ్మానకృత్యంబులు దప్పించి నిర్దయుండై యశనిసంకాశ భాషణంబుల నదల్చుచు.
టీకా:
          అని = అని; ఇట్లు = ఈ విధముగ; గురుసుతుండు = గురువగు శుక్రుని కొడుకు; చెప్పినన్ = చెప్పగా; కొడుకు = కొడుకు; వలని = మూలమునైన; విరోధ = అయిష్ట; వ్యవహారంబులున్ = వర్తనలు; కర్ణ = చెవుల; రంధ్రంబులన్ = కన్నములను; ఖడ్గ = కత్తి; ప్రహారంబుల్ = వ్రేటులు; అయి = అయ్యి; సోకినన్ = తగులగా; బిట్టు = మిగుల; మిట్టిపడి = అదిరిపడి; పాదా = కాలిచే; ఆహతంబున్ = తన్నబడినది; ఐన = అయిన; భుజంగంబు = పాము; భంగిన్ = వలె; పవన = గాలిచే; ప్రేరితంబు = రగుల్కొల్పబడినది; ఐన = అయిన; దవానలంబు = కార్చిచ్చు; చందంబునన్ = వలె; దండ = కర్రతో; తాడితంబు = కొట్టబడినది; అయిన = ఐన; కంఠీరవంబు = సింహము; కైవడి = వలె; భీషణ = భయంకరమైన; రోషరస = కోపము; ఆవేశ = ఆవేశించుటచే; జాజ్వాల్యమాన = మండుతున్న; చిత్తుండును = మనసు గల వాడును; పుత్ర = కొడుకును; సంహార = చంపెడి; ఉద్యోగ = ప్రయత్నమునందు; ఆయత్తుండును = లగ్నమైన వాడును; కంపమాన = వణకుచున్న; గాత్రుండును = మేనుగల వాడును; అరుణీకృత = ఎర్రగాచేయబడిన; నేత్రుండును = కన్నులుగలవాడును; ఐ = అయ్యి; కొడుకును = పుత్రుని; రప్పించి = రప్పించి; సమ్మాన = గౌరవింపు; కృత్యంబులున్ = చేతలు; తప్పించి = తప్పించి; నిర్దయుండు = కరుణమాలినవాడు; ఐ = అయ్యి; అశని = పిడుగుల; సంకాశ = పోలిన; భాషణంబులన్ = మాటలతో; అదల్చుచు = బెదరించుచు.
భావము:
            అని శుక్రాచార్యుని కొడుకు, ప్రహ్లాదుడి గురువు అన్నాడు. తన విరోధి విష్ణుమూర్తి మీద భక్తితో కూడిన స్వంత కొడుకు వ్యవహారాల గురించి వింటుంటే హిరణ్యకశిపుడికి చెవులలో కత్తులు గ్రుచ్చినట్లు అనిపించింది; రాక్షసేంద్రుడు ఒక్కసారి ఉలిక్కిపడ్డాడు; తోకత్రొక్కిన పాములాగా, గాలికి చెలరేగిన కార్చిచ్చులాగా, దెబ్బతిన్న సింహంలాగా భయంకరమైన కోపంతో భగభగమండిపడిపోతూ, కన్నకొడుకును సంహరించాడానికి సిద్ధమయ్యాడు; కోపావేశంతో శరీరం ఊగిపోతోంది; కళ్ళు చింతనిప్పుల్లా ఎర్రబడుతున్నాయి; వెంటనే కొడుకును రప్పించాడు; వచ్చిన రాజకుమారుడిపై ఆదర ఆప్యాయతలు చూపలేదు; పైగా కఠినాత్ముడైన ఆ హిరణ్యకశిపుడు పలుకులలో పిడుగు కురిపిస్తూ, బెదిరించసాగాడు.
७-२५५-व.
अनि यिट्लु गुरुसुतुंडु चेप्पिनँ गोडुकुवलनि विरोधव्यवहारंबुलु गर्णरंध्रंबुल खड्गप्रहारंबु लयि सोँकिन; बिट्टु मिट्टिपडि पादाहतंबैन भुजंगंबु भंगिँ बवनप्रेरितंबैन दवानलंबु चंदंबुन दंडताडितं बयिन कंठीरवंबुकैवडि भीषण रोषरसावेश जाज्वाल्यमान चित्तुंडुनु बुत्रसंहारोद्योगायत्तुंडुनु गंपमान गात्रुंडुनु नरुणीकृत नेत्रुंडुनु नै कोडुकुनु रप्पिंचि सम्मानकृत्यंबुलु दप्पिंचि निर्दयुंडै यशनिसंकाश भाषणंबुल नदल्चुचु.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Friday, February 5, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - చొక్కపు

7-254-క.
చొక్కపు రక్కసికులమున
వెక్కురు జన్మించినాఁడు విష్ణునియందున్
నిక్కపు మక్కువ విడువం
డెక్కడి సుతుఁ గంటి రాక్షసేశ్వర! వెఱ్ఱిన్."
టీకా:
    చొక్కపు = స్వచ్ఛమైన; రక్కసి = రాక్షస; కులమున = వంశమున; వెక్కురు = వెఱ్ఱివాడు; జన్మించినాడు = పుట్టినాడు; విష్ణుని = హరి; అందున్ = ఎడల; నిక్కపు = సత్యమైన; మక్కువ = ప్రీతి; విడువండు = వదలుడు; ఎక్కడి = ఎలాంటి; సుతున్ = పుత్రుని; కంటి = పుట్టింటితివి; రాక్షసేశ్వరా = రాక్షసరాజా; వెఱ్ఱిన్ = వెర్రివాడిని.
భావము:
            స్వచ్చమైన రాక్షస వంశంలో వికారాలు గలవాడు పుట్టాడు. ఎంత చెప్పినా విష్ణువుమీద మమత వదలడు. ఎలాంటి కొడుకును కన్నావయ్యా హిరణ్యకశిపమహారాజ!
७-२५४-क. 
चोक्कपु रक्कसिकुलमुन
वेक्कुरु जन्मिंचिनाँडु विष्णुनियंदुन्
निक्कपु मक्कुव विडुवं
डेक्कडि सुतुँ गंटि राक्षसेश्वर! वेर्र्र्रिन्."
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Thursday, February 4, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - ఉడుగఁడు

7-253-క.
డుగఁడు మధురిపుకథనము
విడివడి జడుపగిదిఁ దిరుగు వికసనమున నే
నొడివిన నొడువులు నొడువఁడు
దుడుకనిఁ జదివింప మాకు దుర్లభ మధిపా!
టీకా:
    ఉడుగడు = మానడు; మధురిపు = హరి {మధురిపుడు - మధువనెడి రాక్షసునికి రిపుడు (శత్రువు), విష్ణువు}; కథనము = కీర్తనమును; విడివడి = కట్టుబాటునుండు తొలగి; జడున్ = మందుని; పగిదిన్ = వలె; తిరుగు = తిరుగుచుండును; వికసమున = ఆనందముతో; నేన్ = నేను; నొడవిన = చెప్పిన; నొడువులు = చదువులు; నొడువడు = చదవడు; దుడుకనిన్ = దుష్టుని; చదివింపన్ = చదివించుట; మా = మా; కున్ = కు; దుర్లభము = శక్యముకానిది; అధిపా = రాజా.
భావము:
            ఓ మహారాజా! నీ కొడుకు ప్రహ్లాదుడు ఎవరు ఎన్ని చెప్పినా మధు దానవుని పాలిటి శత్రువు అయిన ఆ విష్ణువు గురించి చెప్పటం మానడు. ఎప్పుడూ మందమతిలా తిరుగుతూ ఉంటాడు. మనోవికాసం కోసం నేను చెప్పే మంచి మాటలు వినిపించుకోడు. చెప్పిన మాట విననే వినడు. ఇలాంటి దుడుకు వాడిని చదివించటం మా వల్ల కాదు.
            సర్వలఘు కందపద్యం ప్రయోగించటలోని భావస్పోరకం అద్భుతం. ఈ పద్యం అమృతగుళి ఆస్వాదించండి.
७-२५३-क.
उडुगँडु मधुरिपुकथनमु
विडिवडि जडुपगिदिँ दिरुगु विकसनमुन ने
नोडिविन नोडुवुलु नोडुवँडु
दुडुकनिँ जदिविंप माकु दुर्लभ मधिपा!
http://telugubhagavatam.org/?tebha&Skanda=7&Ghatta=8&Padyam=253.0
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Wednesday, February 3, 2016

ప్రహ్లాదుని జన్మంబు - ఉల్లసిత విష్ణుకథనము

7-252-క.
ల్లసిత విష్ణుకథనము
లెల్లప్పుడు మాఁకు జెప్పఁ డీ గురుఁ డని న
న్నుల్లంఘించి కుమారకు
లొల్లరు చదువంగ దానవోత్తమ! వింటే.
టీకా:
ఉల్లసిత = ఉల్లాసవంతమైన; విష్ణు = విష్ణుని; కథనములు = గాథలు; ఎల్లప్పుడున్ = ఎప్పుడును; మా = మా; కున్ = కు; చెప్పడు = చెప్పడు; ఈ = ఈ; గురుడు = గురువు; అని = అని; నన్నున్ = నన్ను; ఉల్లంఘించి = అతిక్రమించి; కుమారకులు = పిల్లలు; ఒల్లరు = ఇష్టపడరు; చదువంగన్ = చదువుటకు; దానవోత్తమ = రాక్షసులలో ఉత్తముడా; వింటే = విన్నావా.
భావము:
            ఓ దానవశ్రేష్ఠుడా! వింటున్నావు కదా! శిష్యులు “ఈ గురువు మనకు మాధవుని కథలు మనోహరంగా చెప్పడు” అని అనుకుంటూ, నన్నూ నా మాటలు లెక్కచేయటం మానేశారు. నేను చెప్పే చదువులు చదవటం మానేశారు. ఇదీ పరిస్థితి.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :