Saturday, August 27, 2016

క్షీరసాగరమథనం – ఇట్లు సుధాకలశంబు

8-312-వ.
ఇట్లు సుధాకలశంబు కేల నందికొని మందస్మిత భాషణంబుల సుందరీ రూపుఁ డగు ముకుందుండు "మేలుఁ గీ డనక నేనుఁ బంచియిచ్చిన తెఱంగున నంగీకరించుట కర్తవ్యం" బనవుడు "నగుంగాక" యని సురాసుర దైత్యదానవ సమూహం బుపవసించి కృతస్నానులై హోమంబు లాచరించి విప్రులకు గోభూహిరణ్యాది దానంబులు చేసి తదాశీః ప్రవచనంబులు గైకొని ధవళపరిధాను లై గంధమాల్య ధూపదీపాలంకృతం బగు కనకరత్నశాలా మధ్యంబునఁ బ్రాగగ్రకుశ పీఠంబులం బూర్వదిశాభిముఖులై పంక్తులుఁ గొని యున్న సమయంబున.

టీకా:
            ఇట్లు = ఈ విధముగా; సుధా = అమృతపు; కలశంబున్ = పాత్రను; కేలన్ = చేతితో; అందికొని = తీసుకొని; మందస్మిత = చిరునవ్వులతో కూడిన; భాషణంబులన్ = మాటలతో; సుందరీ = అందెగత్తె యొక్క; రూపుడు = రూపముననున్నవాడు; అగు = అయిన; ముకుందుండు = విష్ణుమూర్తి; మేలు = మంచి; కీడు = చెడు; అనక = అనకుండ; నేను = నేను; పంచి = పంపంకము; ఇచ్చిన = పెట్టిన; తెఱంగునన్ = విధముగా; అంగీకరించుట = ఒప్పుకొనుట; కర్తవ్యంబున్ = చేయవలెను; అనవుడు = అనగా; అగుంగాక = సరే, అలాగే; అని = అని; సుర = దేవతలు; అసుర = రాక్షసులు; దైత్య = దైత్యులు; దానవ = దానవుల; సమూహంబున్ = గుంపులుగా; ఉపవసించి = ఉపవాసముండి; కృత = చేసిన; స్నానులు = స్నానములుగలవారు; ఐ = అయ్యి; హోమంబుల్ = అగ్నిహోత్రములను; ఆచరించి = చేసి; విప్రుల్ = బ్రాహ్మణుల; కున్ = కు; గో = గోవులు; హిరణ్య = బంగారము; ఆది = మున్నగునవి; దానంబులున్ = దానములు; చేసి = చేసి; తత్ = వారి యొక్క; ఆశీఃప్రవచనంబులు = ఆశీర్వాదములు; కైకొని = స్వీకరించి; ధవళ = తెల్లని; పరిధానులు = వస్త్రములుకట్టినవారు; ఐ = అయ్యి; గంధ = మంచిగంధము; మాల్య = మాలలు; ధూప = ధూపములు; దీప = దీపాలతోను; అలంకృతంబు = అలంకరింపబడినది; అగు = అయిన; కనక = బంగార; రత్న = రత్నములు పొదిగిన; శాల = మండపము; మధ్యంబునన్ = మధ్యమందు; ప్రాగగ్ర = తూర్పుకికొసలుంచిన; కుశ = దర్భల; పీఠంబులన్ = పీటలపైన; పూర్వ = తూర్పు; దిశా = దిక్కువైపునకు; అభిముఖులు = తిరిగినవారు; ఐ = అయ్యి; పంక్తులు = బారులు; కొని = తీరి; ఉన్న = ఉన్నట్టి; సమయంబునన్ = సమయము నందు.

భావము:
            ఆవిధంగా రాక్షసులు అందించిన, అమృతకలశాన్ని, మాయా సుందరి మోహినీ రూపంలో ఉన్న విష్ణుమూర్తి తన చేతులలోకి తీసుకున్నాడు. చిరునవ్వులు చిందే పలుకులతో “నేను పంచిపెట్టిన విధంగా ‘ఔను’ ‘కాదు’ అనకుండా ఒప్పుకోవాలి” అన్నాడు. ఆ షరతులకు అంగీకరించిన రాక్షసులూ, దేవతలూ “సరే” అన్నారు. వారందరూ ఉపవాసం ఉండి స్నానాలు చేసి హోమాలు ఆచరించారు. బ్రాహ్మణులకు గోదానాలు, భూదానాలూ, హిరణ్యదానాలూ మున్నగు దానాలు ఇచ్చి, వారి ఆశీర్వచనాలు అందుకున్నారు. తెల్లని బట్టలు కట్టుకున్నారు. చందనం పూతలూ, పూలమాలలూ, ధూపాలూ, దీపాలూ అలంకరించిన బంగారు మండపంలో చేరారు. తూర్పుకు కొసలు ఉండేలా పరచిన దర్భాసనాల మీద తూర్పుముఖంగా వరుసలు కట్టి కూర్చున్నారు.


: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Friday, August 26, 2016

క్షీరసాగరమథనం – నా నేర్చుకొలది

అష్టమ స్కంధముఅమృతము పంచుట

8-310-క.
నా నేర్చుకొలది మీకును
మానుగ విభజించి యిత్తుమానుఁడు శంకన్
కా నిం డనవుడు నిచ్చిరి
దావు లమృతంపుఁ గడవఁ రుణీమణికిన్.
8-311-క.
 శాంతా లోకనములు
నా శీతల భాషణములు నా లాలితముల్
రాశి పరంపర లగుచుం
బాములై వారి నోళ్ళు బంధించె నృపా!

టీకా:
            నా = నాకు; నేర్చు = చేతనయిన; కొలది = వరకు; మీకునున్ = మీకు; మానుగన్ = తప్పక; విభజించి = పంచి; ఇత్తు = పెట్టెదను; మానుడు = విడువుడు; శంకన్ = అనుమానమును; కానిండు = అలానేజరగనీయండి; అనవుడు = అనగా; ఇచ్చిరి = ఇచ్చిరి; దానవులు = రాక్షసులు; అమృతంపు = అమృతముగల; కడవన్ = పాత్రను; తరుణీమణి = సుందరి; కున్ = కి.
ఆ = ఆ; శాంత = శాంతమైన; ఆలోకనములున్ = చూపులు; శీతల = చల్లని; భాషణములున్ = మాటలు; ఆ = ఆ; లాలితముల్ = సౌకుమార్యములు; రాశి = బహుళ; పరంపరలు = వరుసలుగా; అగుచున్ = అగుచు; పాశములు = తాళ్లవలె; ఐ = అయ్యి; వారి = వారి యొక్క; నోళ్ళు = నోళ్ళను; బంధించెన్ = కట్టివేసినవి; నృపా = రాజా.

భావము:
            సరే! అనుమానాలు వదలిపెట్టండి. అలాగే కానివ్వండి. శక్తివంచన లేకుండా చక్కగా పంచిపెడతాను.” ఇలా జగన్మోహిని చెప్పగా, దానవులు మాట్లాడకుండా, అమృతకలశాన్ని ఆ వనితారత్నానికి ఇచ్చారు.
            ఓ రాజా పరీక్షిత్తూ! ఆ జగన్మోహినీదేవి మెరుగారు చూపులూ, చల్లని పలుకులూ, బుజ్జగింపులూ కట్టుతాళ్ళలా సాగి సాగి రాక్షసుల నోళ్ళను కట్టేశాయి.


: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Thursday, August 25, 2016

క్షీరసాగరమథనం – సుందరులగు

8-308-క.
సుంరులగు పురుషులఁగని
పొందెడు నాయందు నిజము పుట్టునె మీకున్
బృందారకరిపులారా! 
చెంరు కామినుల విశ్వసింపరు పెద్దల్.
8-309-క.
లుకులు మధురసధారలు
లఁపులు నానా ప్రకార దావానలముల్
చెలుములు సాలావృకములు
చెలువల నమ్ముటలు వేదసిద్ధాంతములే?

టీకా:
          సుందరులు = అందమైనవారు; అగు = అయిన; పురుషులన్ = మగవారిని; కని = కనుగొని; పొందెడు = పొందునట్టి; నా = నా; అందున్ = ఎడల; నిజము = సత్యము; పుట్టునె = కలుగుతుందా; మీకున్ = మీకు; బృందారకరిపులారా = రాక్షసులు; చెందరు = దరిచేరరు; కామినులన్ = స్త్రీలను; విశ్వసింపరు = నమ్మరు; పెద్దల్ = పెద్దలు.
          పలుకులు = మాటలు; మధు = తేనెల వంటి; రస = రుచులు; ధారలు = కారునవి; తలపులు = ఆలోచనలు; నానా = అనేక; ప్రకార = విధములైన; దావానలముల్ = కార్చిచ్చులు; చెలుములు = స్నేహములు; సాలావృకములు = నక్కలు; చెలువలన్ = అందగత్తెలను; నమ్ముటలు = విశ్వసించుట; వేదసిద్ధాంతములే = ప్రమాణికములా, కాదు.

భావము:
            ఓ అసురులారా! నేను అందమైన మగవారిని చూసుకుని పొందగోరే దానను. మీకు నా మీద నమ్మకం కుదురుతోందా? పెద్దలు అందగత్తెలను నమ్మి దరిచేరరు కదా!
            అందగత్తెల మాటలు తియ్యనైన తేనెలు జాలువారుతూ ఉంటాయి. వారి ఆలోచనలు అనేక విధాలైన కార్చిచ్చులు, వారి స్నేహాలు తోడేళ్ళవంటివి. అటువంటివారిని విశ్వశించడాలు అంగీకారమైనవి కావు.


: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Wednesday, August 24, 2016

క్షీరసాగరమథనం – సభ యై యుండెద

8-306-క.
 యై యుండెద మిందఱ
యంబున వచ్చు కొలఁది మృతంబును నీ
విరాజగమన! తప్పక
విజింపు విపక్షపక్ష విరహితమతి వై.
8-307-వ.
అని మందలించిన దైత్యులం గని మాయాయువతి రూపుం డగు హరి తన వాఁడి వాలు జూపుటంపఱలవలన వారల తాలుముల నగలించి చిఱునగవు లెగయ మొగమెత్తి యిట్లనియె.

టీకా:
          సభ = కొలువుతీరినవారము; ఐ = అయ్యి; ఉండెదము = ఉంటాము; ఇందఱము = మేమందరము; అభయంబునన్ = భయములేకుండగ; వచ్చుకొలది = వంతువచ్చునంత; అమృతంబున్ = అమృతమును; నీవు = నీవు; ఇభరాజగమన = సుందరి; తప్పక = తప్పకుండ; విభజింపు = పంచిపెట్టుము; విపక్షవిపక్షరహిత = పక్షపాతరహితమైన; మతివి = బుద్ధిగలవాడవు; ఐ = అయ్యి.
          అని = అని; మదలించిన = చెప్పినట్టి; దైత్యులన్ = రాక్షసులను; కని = చూసి; మాయా = కపట; యువతి = స్త్రీ; రూపుండు = రూపముననున్నవాడు; అగు = అయిన; హరి = విష్ణుమూర్తి; తన = తన యొక్క; వాడి = వాడియైన; వాలుచూపుల = వాలుచూపులనెడి; అంపఱల = తూపుల, బాణముల; వలన = చేత; వారల = వారి యొక్క; తాలుములన్ = ఓర్పులను; అగలించి = పోగొట్టి; చిఱునగవులు = చిరునవ్వులు; ఎగయన్ = చిలుకగా; మొగము = ముఖమును; ఎత్తి = పైకెత్తి; ఇట్లు = ఈ విధముగా; అనియె = పలికెను.

భావము:
            గజరాజువంటి చక్కటి నడక గల సుందరీ! మేము ఉభయులమూ బారులు తీరి వరుసగా కూర్చుంటాము. పరాయి వారూ, తన వారూ అనే భేద భావం చూపకుండా మా ఉభయులకూ సరిగా ఈ అమృతాన్ని నువ్వు పంచిపెట్టు.”
            ఈ విధంగా అమృతం పంచమని హెచ్చరిస్తున్న రాక్షసులను చూసి, మాయా మోహినీ రూపంలో ఉన్న విష్ణుమూర్తి తన అందమైన వాలుచూపుల తూపులతో వారి ఓరిమిలను బద్దలు చేసి, చిరునవ్వులు చిందిస్తూ ఇలా అన్నాడు.


: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :