Saturday, July 23, 2016

క్షీరసాగరమథనం – తెల్లని మేనును

అష్టమ స్కంధముసురభి ఆవిర్భావము
8-251-వ.
మఱియు నా రత్నాకరంబు సురాసురులు ద్రచ్చునెడ.
8-252-క.
తెల్లని మేనును నమృతము
జిల్లున జల్లించు పొదుఁగు శితశృంగములుం
బెల్లుగ నర్థుల కోర్కులు
వెల్లిగొలుపు మొదవు పాలవెల్లిం బుట్టెన్.

టీకా:
            మఱియున్ = ఇంకను; = ; రత్నాకరంబు = సముద్రమును; సుర = దేవతలు; అసురులున్ = రాక్షసులు; త్రచ్చు = చిలికెడి; ఎడన్ = సమయమునందు.
            తెల్లని = తెల్లటి రంగుగల; మేనునున్ = దేహము; అమృతమున్ = పాలను; జిల్లునన్ = జిల్లుమని; జల్లించు = ధారలుగానిచ్చెడి; పొదుగున్ = పొదుగు; శిత = చక్కటి, వాడియైన; శృంగములున్ = కొమ్ములు; పెల్లుగన్ = పుష్కలముగ; అర్థుల = కోరెడివారి; కోర్కులున్ = కోరికలను; వెల్లిగొలుపు = కురిపించెడి; మొదవు = పాడియావు; పాలవెల్లిన్ = పాలసముద్రమునందు; పుట్టెన్ = జనించెను.

భావము:
            హాలాహలభక్షణం పిమ్మట మరల, దేవతలూ రాక్షసులూ సముద్రాన్ని చిలక సాగారు.
            ఇలా చిలుకుతుంటే పాలసముద్రంలోనుండి కామధేనువు పుట్టింది. అది తెల్లని శరీరం, జిల్లుమంటూ పాలధారలను బాగా ఇచ్చే పొదుగూ, చక్కని కొమ్ములు కలిగి ఉంది. కోరిన కోరికలను పుష్కలంగా తీరుస్తుంది.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Friday, July 22, 2016

క్షీరసాగరమథనం – హాలాహల భక్షణ కథ

8-250-క.
హాలాహల భక్షణ కథ
హేలాగతి విన్న వ్రాయ నెలమిఁ బఠింపన్
వ్యాళానల వృశ్చికముల
పాలై చెడ రెట్టిజనులు యవిరహితులై.

టీకా:
            హాలాహల = హాలాహలమును; భక్షణ = మింగిన; కథన్ = వృత్తాంతమును; హేలాగతిన్ = సంతోషముగా; విన్నన్ = వినినచో; వ్రాయన్ = వ్రాసినచో; ఎలమిన్ = పూనికతో; పఠించినన్ = చదివినచో; వ్యాళ = సర్పముల; అనల = అగ్ని; వృశ్చికములన్ = తేళ్లకు; పాలు = గురి; ఐ = అయ్యి; చెడరు = చెడిపోరు; ఎట్టి = ఎటువంటి; జనులున్ = వారైనను; భయ = భయము; విరహితులు = పూర్తిగాపోయినవారు; ఐ = అయ్యి.

భావము:
            ఎలాంటి వారైనా ఈ హాలాహల భక్షణం కథను మనస్పూర్తిగా విన్నా, వ్రాసినా, చదివినా భయానికి గురికారు. వారికి పాముల వలన కానీ, తేళ్ళ వలన కానీ, అగ్ని వలన కానీ కష్టాలు కలుగవు.

: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Thursday, July 21, 2016

క్షీరసాగరమథనం – హరుఁడు గళము నందు

8-247-ఆ.
రుఁడు గళమునందు హాలహలము బెట్టఁ
ప్పుఁ గలిగి తొడవు రణి నొప్పె
సాధురక్షణంబు జ్జనులకు నెన్న
భూషణంబు గాదె భూవరేంద్ర!
8-248-వ.
తదనంతరంబ
8-249-క.
ళంబుఁ గంఠబిలమున
రుఁడు ధరించుటకు మెచ్చి యౌ నౌ ననుచున్
రియు విరించియు నుమయును
సునాథుఁడుఁ బొగడి రంత సుస్థిరమతితోన్.

టీకా:
       హరుడు = శంకరుడు {హరుడు - ప్రళయకాలమున సర్వమును హరించువాడు, భక్తులపీడను హరించువాడు, శివుడు}; గళమున్ = కంఠము; అందున్ = లో; హాలాహలమున్ = హాలాహలవిషమును; పెట్టన్ = పెట్టుటచే; కప్పు = నలుపు; కలిగి = కలిగి; తొడవు = అలంకారము; కరణిన్ = వలె; ఒప్పెన్ = చక్కగనుండెను; సాధు = సాధుజనుల; రక్షణంబున్ = కాపాడుట; సజ్జనుల్ = మంచివారి; కున్ = కి; ఎన్నన్ = ఎంచిచూడగా; భూషణంబు = అలంకారము; కాదె = కదా ఏమిటి; భూవరేంద్ర = మహారాజా {భూవరేంద్రుడు - భూవరుల (రాజుల)లో వరుడు (శ్రేష్ఠుడు), మహారాజు}.
            తదనంతరంబ = ఆ తరువాత.
            గరళంబున్ = విషమును; కంఠబిలమునన్ = గొంతుకలో; హరుడు = శివుడు; ధరించుట = తాల్చుట; కున్ = కు; మెచ్చి = మెచ్చుకొని; ఔనౌన్ = మేలుమేలు; అనుచున్ = అనుచు; హరియున్ = విష్ణుమూర్తి; విరించియును = బ్రహ్మదేవుడు {విరించి - హంసలచే వహింపబడువాడు, బ్రహ్మ}; ఉమయును = ఉమాదేవి {ఉమ - రక్షించునట్టియామె, పార్వతి}; సురనాథుడు = ఇంద్రుడు {సురనాథుడు - సుర (దేవతలకు) నాథుడు (ప్రభువు), ఇంద్రుడు}; పొగిడిరి = స్తుతించిరి; అంతన్ = అంతట; సుస్థిర = నిలకడగల; మతి = మనస్సుల; తోన్ = తోటి.

భావము:
            ఓ రాజోత్తమా! పరీక్షిత్తూ! హరుడు హాలాహలాన్ని కడుపులోకి మ్రింగకుండా కుత్తుకలో నిలుపుకోవడం వలన ఆయన కఠంమీద నల్లమచ్చ ఏర్పడి ఒక ఆభరణంగా నప్పింది. ఆలోచించి చూస్తే ఉత్తములకు సాధు సంరక్షణ అలంకారమే కదా.
            అలా హరుడు హాలాహలం భుజించాక. . .
            శంకరుడు విషాగ్నిని తన గొంతులో ధరించటం చూసి; విష్ణువూ, బ్రహ్మదేవుడూ, పార్వతీదేవీ, దేవేంద్రుడూ అచ్చమైన మనస్సుతో “మేలు, మేలు” అని మెచ్చుకున్నారు.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Wednesday, July 20, 2016

క్షీరసాగరమథనం – ఉదరము


8-245-క.
రము లోకంబులకును
నం బగు టెఱిఁగి శివుఁడు టుల విషాగ్నిం
గుదురుకొనఁ గంఠబిలమున
దిలంబుగ నిలిపె సూక్ష్మలరసము క్రియన్.
8-246-క.
మెచ్చిన మచ్చిక గలిగిన
నిచ్చిన నీవచ్చుఁ గాక యిచ్చ నొరులకుం
జిచ్చుఁ గడిగొనఁగ వచ్చునె
చిచ్చఱరూ పచ్చుపడిన శివునకుఁ దక్కన్.
            మెచ్చిన = శ్లాఘించినచో; మచ్చిక = నచ్చుట; కలిగినన్ = కలిగినచో; ఇచ్చినన్ = ఇస్తే; ఈవచ్చు = ఇవ్వచ్చు; కాక = కాని; ఇచ్చన్ = ఇష్టపూర్తిగా; ఒరుల్ = ఇతరుల; కున్ = కు; చిచ్చున్ = అగ్నిని; కడిగొనగన్ = తినబోవుటకు; వచ్చునె = సాధ్యమా; చిచ్చఱ = అగ్నివంటిరౌద్రము; రూపచ్చుపడిన = మూర్తీభవించిన; శివున్ = శంకరుని; కున్ = కి; తక్కన్ = తప్పించి.
టీకా:
            ఉదరము = కడుపు; లోకంబుల్ = లోకముల; కును = కు; సదనంబు = నివాసము; అగుటన్ = అయ్య ఉండుటను; ఎఱిగి = తెలిసి; శివుడు = శంకరుడు; చటుల = భయంకరమైన; విష = విషము యొక్క; అగ్నిన్ = అగ్నిని; కుదురుకొనగన్ = కుదురుగానుండునట్లు; కంఠ = గొంతు యనెడి; బిలమునన్ = గుహ యందు; పదిలంబుగా = జాగ్రత్తగా; నిలిపెన్ = కదలకుండ ఉంచెను; సూక్ష్మ = చిన్న; ఫలరసము = పండురసము; క్రియన్ = వలె.
భావము:
            పరమేశ్వరుడి ఉదరం సమస్త లోకాలకూ నివాసం కనుక. ఆయన ఆ భీకరమైన విషాగ్నిని ఉందరంలోనికి పోనివ్వకుండా, ఏదో చిన్న పండ్ల రసాన్ని ఉంచుకున్నట్లుగా, తన కంఠ బిలంలో కుదురుగా ఉండేలా జాగ్రత్తగా నిలుపుకున్నాడు.
            మెచ్చినప్పుడూ, నచ్చినప్పుడూ ఇచ్చవచ్చినంత ఎవరికైనా ఇవ్వవచ్చు. కానీ; ఇతరుల కోసం భగభగ మండే చిచ్చును కోరి కబళంచేసి మింగటం అన్నది, ఆ చిచ్చర కన్ను గల పరమ శివుడైన హరునికి తప్పించి ఎవరికి సాధ్యం అవుతుంది?

: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :

Tuesday, July 19, 2016

క్షీరసాగరమథనం – కదలం బాఱవు

8-243-వ.
అయ్యవిరళ మహాగరళదహన పాన సమయంబున.
8-244-మ.
లం బాఱవు పాఁప పేరు; లొడలన్ ర్మాంబుజాలంబు పు
ట్టదునేత్రంబులు నెఱ్ఱ గావు; నిజజూటా చంద్రుఁడుం గందఁడున్
నాంభోజము వాడ; దా విషము నాహ్వానించుచో డాయుచోఁ
దిలుండై కడి జేయుచోఁ దిగుచుచో క్షించుచో మ్రింగుచోన్.
టీకా:
            ఆ = ఆ; అవిరళ = అంతులేని, ప్రచండమైన; మహా = గొప్ప; గరళ = విష; దహన = ని; పాన = తాగెడి; సమయంబునన్ = సమయనునందు.
            కదలన్ = కదలి; పాఱవు = పోవు; పాప = పాముల; పేరుల్ = దండలు; ఒడలన్ = దేహముపైన; ఘర్మ = చెమట; అంబు = నీటిబిందువుల; జాలంబున్ = సమూహముకూడ; పుట్టదు = పుట్టుటలేదు; నేత్రంబులున్ = కన్నులైనను; ఎఱ్రన్ = ఎర్రగా; కావు = కావు; నిజ = తన యొక్క; జూటా = జటముడి యందలి; చంద్రుడున్ = చంద్రుడుకూడ; కందడున్ = ఎర్రబారిపోడు; వదన = మోము యనెడి; అంభోజము = పద్మము; వాడదున్ = వాడిపోదు; ఆ = ఆ; విషమున్ = విషమును; ఆహ్వానించుచోన్ = స్వీకరించేటప్పుడు; డాయుచో = దగ్గరకుచేరేటప్పుడు; పదిలుండు = స్థిరుడు; ఐ = అయ్యి; కడిన్ = ముద్దగా; చేయుచోన్ = చేసేటప్పుడు; తిగుచుచోన్ = తీసుకొనేటప్పుడు; భక్షించుచోన్ = తినేటప్పుడు; మ్రింగుచోన్ = మింగేటప్పుడు.
భావము:
            పరమ శివుడు అలా అతి భీకరమైన మహా విషాగ్నిని మ్రింగే సమయంలో. . . .
            మహాదేవుడు ప్రచండమైన ఆ హాలాహలాగ్నిని ఆహ్వానిస్తున్నప్పుడు కానీ, దానిని సమిపించే టప్పుడు కానీ, పదిలంగా పట్టుకుని ముద్దచేసే టప్పుడు కానీ, నోట్లో ఉంచుకునే టప్పుడు కానీ, తినేటప్పుడు కానీ, మ్రింగే టప్పుడు కానీ, ఆయన కంఠాన హారాలుగా ఉన్న సర్పాలు కదలలేదు; చెమటలు గ్రమ్మ లేదు; కన్నులు ఎర్రబార లేదు; సిగలోని చంద్రుడు కందిపో లేదు; ఆయన ముఖ పద్మం వడల లేదు.
: :చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం మనం అందరం: :