Friday, December 19, 2014

రుక్మిణీకల్యాణం – అని నమస్కరించె

60- వ.
అని నమస్కరించె; నంత రామకృష్ణులు దన కూఁతు వివాహంబు నకు వచ్చుట విని, తూర్యఘోషంబులతో నెదుర్కొని, విధ్యుక్త ప్రకారంబునం బూజించి, మధుపర్కంబు లిచ్చి, వివిధాంబ రాభరణంబులు మొదలైన కానుక లొసంగి, భీష్మకుండు బంధు జన సేనాసమేతులైన వారలకుం దూర్ణంబ సకలసంపత్పరి పూర్ణంబు లైన నివేశంబులు గల్పించి విడియించి; యిట్లు కూడిన రాజుల కెల్లను వయో వీర్యబలవిత్తంబు లెట్లట్ల కోరినపదార్థంబు లెల్ల నిప్పించి పూజించె, నంత విదర్భపురంబుప్రజలు హరిరాక విని వచ్చి చూచి నేత్రాంజలులం దదీయ వదనకమలమధు పానంబుఁ జేయుచు.

          ఇలా రుక్మిణి, విప్రునికి నమస్కరించింది. ఆలోగా భీష్మకుడు బలరామ కృష్ణులు తన పుత్రిక పెళ్ళికి వచ్చారని విని మంగళవాద్యాలతో ఆహ్వానించాడు. తగిన మర్యాదలు చేసి మధుపర్కాలు ఇచ్చాడు. అనేక రకాల వస్త్రాలు, ఆభరణాలు మొదలైన కానుకలు ఇచ్చాడు. వారికి వారి బంధువులకి సైన్యానికి తగిన నిండైన విడిదులు ఏర్పాటు చేసాడు. వారివారి శౌర్య బల సంపదలకి వయస్సులకు అర్హమైన కోరిన పదార్ధాలన్ని ఇప్పించి మర్యాదలు చేసాడు. అప్పుడు చక్రి వచ్చాడని విదర్భలోని పౌరులు వచ్చి దర్శనం చేసుకొని, అతని మోము తిలకించారు.
          అని = అని; నమస్కరించెన్ = నమస్కారము చేసెను; అంతన్ = అటుపిమ్మట; రామ = బలరాముడు; కృష్ణులు = కృష్ణుడులు; తన = అతని; కూతు = పుత్రిక; వివాహంబున్ = పెండ్లి; కున్ = కి; వచ్చుట = వచ్చుట; విని = విని; తూర్య = వాయిద్యముల; ఘోషంబు = ధ్వని; తోన్ = తోటి; ఎదుర్కొని = ఎదురువెళ్ళి; విధ్యుక్త = పద్ధతి; ప్రకారంబునన్ = ప్రకారముగా; పూజించి = గౌరవించి; మధుపర్కంబులు = పసుపు బట్టలు; ఇచ్చి = ఇచ్చి; వివిధ = అనేకరకముల; అంబర = వస్త్రములు; ఆభరణంబులున్ = భూషణములు; మొదలైన = మున్నగు; కానుకలు = బహుమతులు; ఒసంగి = ఇచ్చి; భీష్మకుండు = భీష్మకుడు; బంధు = బంధువుల; జన = సమూహములు; సేనా = సైన్యములతో; సమేతులు = కలిసి ఉన్నవారు; ఐన = అయిన; వారల = వారి; కున్ = కి; తూర్ణంబ = శీఘ్రమే; సకల = ఎల్ల; సంపత్ = వసతులతో; పరిపూర్ణంబులు = నిండినవి; ఐన = అయిన; నివేశంబులు = నివాసములు; కల్పించి = ఏర్పరచి; విడియించి = విడిదులుగా దింపి; ఇట్లు = ఈ విధముగ; కూడిన = చేరిన; రాజులు = రాజులు; కిన్ = కి; ఎల్లను = అందరికి; వయః = వయస్సు; వీర్య = శూరత్వము; బల = సైనికబలములు; విత్తంబులు = ధనములను; ఎట్లట్ల = అనుసరించి; కోరిన = అడిగిన; పదార్థంబులు = వస్తువులు; ఎల్లన్ = అన్నిటిని; ఇప్పించి = సమకూర్చి; పూజించెన్ = గౌరవించెను; అంతన్ = అటుపిమ్మట; విదర్భపురంబు = కుండిననగరము యొక్క {విదర్భపురము - విదర్భదేశపు పట్టణము, కుండిన}; ప్రజలు = పౌరులు; హరి = కృష్ణుని; రాకన్ = వచ్చుటను; విని = తెలిసి; వచ్చి = వచ్చి; చూచి = దర్శనము చేసికొని; నేత్ర = కళ్ళు అనెడి; అంజలులన్ = దోసిళ్ళతో; తదీయ = అతని; వదన = ముఖము అనెడి; కమల = పద్మము యొక్క; మధు = మకరందమును; పానంబుజేయుచు = తాగుతు.
: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :

Thursday, December 18, 2014

రుక్మిణీకల్యాణం – జలజాతేక్షణుఁ

58- వ.
అనిన వైదర్భి యిట్లనియె.
59- మ.
జాతేక్షణుఁ దోడి తెచ్చితివి నా సందేశముం జెప్పి; నన్
నిలువం బెట్టితి; నీ కృపన్ బ్రతికితిన్ నీ యట్టి పుణ్యాత్మకుల్
రే దీనికి నీకుఁ బ్రత్యుపకృతిం గావింప నే నేర; నం
లిఁ గావించెద; భూసురాన్వయమణీ! ద్బంధు చింతామణీ!
          అలా చెప్పిన విప్రునితో విదర్భ రాకుమారి రుక్మిణి ఇలా అంది.
         ఓ సద్భ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా! ప్రియబాంధవోత్తముడా! నా సందేశం అందించి పద్మాక్షుడిని వెంటబెట్టుకొచ్చావు. నా ప్రాణాలు నిలబెట్టావు. నీ దయ వలన బతికిపోయాను. దీనికి తగిన మేలు చేయలేనయ్య. నమస్కారం మాత్రం పెడతాను.
58- va.
anina vaidarbhi yiTlaniye.
59- ma.
jalajaatEkShaNuM~ dODi techchitivi naa saMdEshamuM jeppi; nan
niluvaM beTTiti; nee kRipan bratikitin nee yaTTi puNyaatmakul
galarE deeniki neekuM~ bratyupakRitiM gaaviMpa nE nEra; naM
jaliM~ gaaviMcheda; bhoosuraanvayamaNee! sadbaMdhu chiMtaamaNee!”
       అనినన్ = అనగా; వైదర్భి = రుక్మిణీదేవి {వైదర్భి - విదర్భదేశమునకు చెందినామె, రుక్మిణి}; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనియె = పలికెను.
          జలజాతేక్షణున్ = పద్మాక్షుని, కృష్ణుని; తోడి = కూడా; తెచ్చితివి = తీసుకొచ్చతివి; నా = నా; సందేశమున్ = సమాచారమును; చెప్పి = తెలిపి; నన్నున్ = నన్ను; నిలువంబెట్టితి = రక్షించితివి; నీ = నీ యొక్క; కృపన్ = దయతోటి; బ్రతికితిన్ = కాపాడబడితిని; నీ = నీ; అట్టి = లాంటి; పుణ్యాత్మకుల్ = పుణ్యాత్ములు; కలరే = ఉన్నారా; దీని = దీని, (ఈ పని); కిన్ = కి; నీ = నీ; కున్ = కు; ప్రత్యుపకృతిన్ = ప్రత్యుపకారము; కావింపన్ = చేయుటకు; నేన్ = నేను; నేరన్ = చాలను; అంజలి = నమస్కారము; కావించెదన్ = చేసెదను; భూసుర = బ్రాహ్మణ; అన్వయ = వంశములో; మణీ = శ్రేష్ఠుడా; సద్బంధు = మంచికి బంధువులైన వారిలో; చింతామణి = చింతామణి వంటివాడా {చింతామణి - చింతించగానే కోరికలను సిద్ధింపజేసెడి మణి}.
: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :

Wednesday, December 17, 2014

రుక్మిణీకల్యాణం – మెచ్చెభవద్గుణోన్నతి

57- ఉ.
మెచ్చె భవద్గుణోన్నతి; మేయ ధనావళు లిచ్చె నాకుఁ; దా
చ్చె సుదర్శనాయుధుఁడు వాఁడె; సురాసురు లెల్ల నడ్డమై
చ్చిననైన రాక్షసవివాహమునం గొనిపోవు నిన్ను; నీ
చ్చరితంబు భాగ్యమును ర్వము నేడు ఫలించెఁ గన్యకా!
          నీ సుగుణాల్ని మెచ్చుకున్నాడమ్మా. అంతులేని ధనాన్ని నాకిచ్చాడు. చక్రి తానే స్వయంగ వచ్చేడు. దేవదానవు లడ్డమైనా సరే నిన్ను తీసుకువెళ్తాడు. నీ మంచి తనం అదృష్టం ఇవాళ్టికి ఫలించాయమ్మా. అని దూతగా వెళ్ళిన విప్రుడు అగ్నిద్యోతనుడు రుక్మిణికి శుభవార్త చెప్పాడు.
57- u.
mechche bhavadguNOnnati; kamEya dhanaavaLu lichche naakuM~; daa
vachche sudarshanaayudhuM~Du vaaM~De; suraasuru lella naDDamai
vachchinanaina raakShasavivaahamunaM gonipOvu ninnu; nee
sachcharitaMbu bhaagyamunu sarvamu nEDu phaliMcheM~ ganyakaa!”
          మెచ్చెన్ = మెచ్చుకొనెను; భవత్ = నీ యొక్క; గుణ = సుగుణముల; ఉన్నతిన్ = మేలిమి; కిన్ = కి; అమేయ = అంతులేని; ధనా = సంపదల; ఆవళుల్ = సమూహములను; ఇచ్చెన్ = ఇచ్చెను; నా = నా; కున్ = కు; తాన్ = అతను; వచ్చెన్ = వచ్చెను; సుదర్శనాయుధుడు = కృష్ణుడు {సుదర్శనాయుధుడు - సుదర్శనమను చక్రాయుధము కలవాడు, విష్ణువు, కృష్ణుడు}; వాడె = అతనే; సురాసురులు = దేవదానవులు; ఎల్లన్ = అందరు; అడ్డమై = అడ్డుపడుటకు; = అయ్యి; వచ్చిననైన = వచ్చినప్పటికి; రాక్షసవివాహమునన్ = రాక్షసవివాహ పద్ధతిని; కొనిపోవు = తీసుకెళ్ళును; నినున్ = నిన్ను; నీ = నీ యొక్క; సత్ = మంచి; చరితంబు = వర్తనల; భాగ్యమును = ఫలములు; సర్వమున్ = అంతా; నేడు = ఇవాళ; ఫలించెను = ఫలితములనిచ్చినవి; కన్యకా = బాలికా.
: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :

Tuesday, December 16, 2014

రుక్మిణీకల్యాణం – ఇట్లు హరిరాక

: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :
56- వ.
ఇట్లు హరిరాక కెదురుచూచుచు సకల ప్రయోజ నంబులందును విరక్త యయి మనోజానలంబునం బొగులు మగువకు శుభంబు చెప్పు చందంబున వామోరులోచనభుజంబులదరె; నంతఁ గృష్ణు నియోగంబున బ్రాహ్మణుండు చనుదెంచిన నతని ముఖలక్షణం బుపలక్షించి యా కలకంఠకంఠి మహోత్కంఠతోడ నకుంఠిత యయి మొగంబునం జిఱునగవు నిగుడ నెదురు జని నిలువంబడిన బ్రాహ్మణుం డిట్లనియె.
          ఇలా కృష్ణుని రాకకి ఎదురు చూస్తూ సర్వం మరచి మన్మథతాపంతో వేగిపోతున్న సుందరి రుక్మిణికి శుభ సూచకంగా ఎడంకన్ను, ఎడంభుజం, ఎడంకాలు అదిరాయి. అంతలోనే అగ్నిద్యోతనుడు కృష్ణుడు పంపగా వచ్చేడు. అతని ముఖకవళికలు చూసి మిక్కలి ఉత్సుకతతో రుక్మిణి చిరునవ్వుతో ఎదు రెళ్ళింది. అప్పుడా బ్రహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు.
          ఇట్లు = ఈ విధముగ; హరి = కృష్ణుడు; రాక = వచ్చుట; కిన్ = కై; ఎదురుచూచుచు = ప్రతీక్షించుచు; సకల = సమస్తమైన; ప్రయోజనంబులున్ = పనులు; అందును = ఎడల; విరక్త = ఇచ్ఛలేనిది; అయి = ; మనోజ = మన్మథ {మనోజుడు - మనసున పుట్టువాడు, మన్మథుడు}; అనలంబున్ = తాపముచేత; పొగులు = తపించుచున్న; మగువ = వనిత; కున్ = కు; శుభంబున్ = రాబోవు మేలు; చెప్పు = సూచించు; చందంబునన్ = విధముగ; వామ = ఎడమపక్క; ఊరు = తొడ; లోచన = కన్ను; భుజంబుల్ = భుజములు; అదరెన్ = అదరినవి; అంతన్ = అంతట; కృష్ణు = కృష్ణుని చేత; నియోగంబునన్ = ఆజ్ఞ ప్రకారము; బ్రాహ్మణుండు = విప్రుడు; చనుదెంచినన్ = రాగా; అతని = అతని; ముఖ = ముఖము; లక్షణంబు = ఉండినరీతిని; ఉపలక్షించి = పరిశీలనగాచూసి; = ఆ యొక్క; కలకంఠి = కోకిల కంఠము వంటి; కంఠి = కంఠము కలామె; మహా = మిక్కలి; ఉత్కంఠ = తహతహ; తోడన్ = తోటి; అకుంఠిత = వికాసముకలది {అకుంఠిత - కుంఠిత (మూఢురాలు) కానియామె, వికాసము కలామె}; అయి = అయ్యి; మొగంబునన్ = ముఖమునందు; చిఱునగవు = దరహాసము; నిగుడన్ = వ్యాపించగా; ఎదురుజని = ఎదురువెళ్ళి; నిలువం బడినన్ = నిలుచుండగా; బ్రాహ్మణుండు = విప్రుడు; ఇట్లు = ఈ విధముగ; అనియె = పలికెను.
: : చదువుకుందాం భాగవతం; బాగుపడదాం; మనం అందరం  : :